الشيخ الطوسي ( مترجم : عبد الحسين مشكوة الدينى )
مقدمهء مترجم 17
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى )
امامان نيز در همين راه مردم را رهبرى مىكنند ، زيرا آنانند كه عهدهدار اجراى قانون عدل الهى هستند ؛ و كارگردان دستگاه تكاليف ذاتى و سنن فطرى انسانيت مىباشند . شيخ در مبحث امامت ، كه بخش چهارم اين كتاب است ، مىگويد ، تشكيل حكومت و نظام سياست ، كه به دست امام و نايبان او ، برپا مىشود ، براى رفاه زندگى مردم نيست ، بلكه وظيفهء اين حكومتها آن است ، كه مردم را در انجام دادن كار شايسته و پرهيز كردن از ناشايستگىها يارى دهند ؛ و كسانى را كه زير بار شايستگى و ناشايستگىها ، نمىروند ، و بىبندوبارى مىكنند ، به رفتار شايسته و دست باز داشتن از ناشايستگىها مجبور كنند . و رفاه زندگى و امنيت جانى و مالى ، از توابع اين هدف اصلى مىباشد . و تفصيل اين گونه مسائل را بايد در طى فصلهاى اين كتاب ، بدست آورد . با در نظر گرفتن كليهء اين مطالب ، به اين نتيجه مىرسيم ، كه در آغاز ذكر شد ، و آن اين است ، كه به حق ، شيخ اين كتاب را در چهار بخش تنظيم كرده و چهار مسألهء اصلى ، كه اهم همه است ، موضوع اين چهار بخش گردانيده است ، كه يكى مبحث توحيد و صفات ذاتى خداوند است و منتهى به صفت عدل مىشود . ديگرى مبحث كلام خداوند و تشريع است ، كه در عمل كردن به آن دست باز داشتن از آن شايستگى بردن ، سود و زيانهائى براى نوع انسان به بار مىآيد . سوم وعد و وعيد است كه سود و زيان حاصل از عمل كردن به تكاليف ذاتى ، و دست بازداشتن از آن به مرحلهء تحقق مىرسد و پيمبران نمايانگر اين سود و زيانها مىباشند . چهارم امام است كه بپادارندهء قانون عدل ، و مجرى شايستگىها و ناشايستگىهاى ذاتى انسانى مىباشد . و بقيهء مسائل كلامى را شيخ ، مقدمات و پيرو اين چهار اصل شمرده است . در اينجا مىتوان به اين نكتهء دقيق پى برد ، كه ركن امامت ، اهم از همه است ؛ زيرا هدف نهائى از همهء مسائل قبل ، به پا داشتن قانون عدالت خدائى ، و اجراى شايستگىها و ناشايستگىها است ، كه به دست امام انجام مىگيرد . و اين لب و لباب ، و عصارهء عقايد شيعهء اماميه است ، كه اختصاص به روش ايشان دارد . روش شيخ در عنوان كردن مطالب و خصايص استدلالى او در اين كتاب مطلب ديگرى كه تذكرش لازم است ، روش استدلال شيخ و اصولى است كه به كار مىبرد و خصوصيات قابل ملاحظهاش چند چيز است : 1 - چنانچه گفته شد ، شيخ در آغاز هر فصل خلاصهء مطالبى را كه در آن عنوان